Astım Nedir?

Astım, nefes almayı zorlaştıran bir durumdur. Astım her zaman semptomlara neden olmaz. Ancak belirtiler ortaya çıktığında ağır olabilir. Astım atakları, akciğerlerdeki hava yolları daraldığında ve iltihaplandığında gerçekleşir.

Astım belirtileri nelerdir?
Astım belirtileri şunları içerebilir:

● Hışıltı veya gürültülü nefes(wheezing)
● Öksürme
● Göğüste sıkışma hissi
● Solunum darlığı
Belirtiler her gün, her hafta veya daha az sıklıkla olabilir. Belirtiler hafif ila şiddetli olabilir. Nadiren de olsa, astım nöbeti bazen ölüme yol açabilir.

Astım tanısı için bir test var mı?
Evet. Doktorunuz size semptomlarınızı soracak ve ciğerlerinizin nasıl çalıştığını görmek için solunum testi yaptırmanızı isteyebilir.Buna ilaçlı sonum testi diyoruz.

Astım nasıl tedavi edilir?
Astım farklı ilaç türleri ile tedavi edilir. İlaçlar, inhaler, sıvı veya hap şeklinde olabilir. Doktorunuz, semptomlarınızın ne sıklıkta ortaya çıktığına ve semptomlarınızın ne derecede ciddi olduğuna bağlı olarak ilaçları reçete eder. Astım ilaçları iki yoldan birinde çalışır:

● Hızlı kurtarma ilaçları ;semptomları hızlı bir şekilde (5-15 dakika) içinde durdurur. Astımı olan neredeyse herkes, kendileri ile birlikte bu ilaçları (mavi renkte inhaler ler) yanlarında veya çantalarında taşırlar. İnsanlar bu ilaçları astım semptomlarını savuşturmak için kullanırlar. Çoğu insanın bu ilaçlara haftanın 1 veya 2 günü ihtiyacı olabilir – ya da daha az sıklıkla. Ancak astım semptomları kötüleştiğinde, daha fazla doz gerekebilir. Bazı insanlar bu ilaçları aldıktan sonra ellerinde titremeler hissedebilirler. Bazende hastalarımızın sıvı şeklindeki ilaçları akut durumlarda alabilmesi için “nebülizör” adı verilen bir makineye ihtiyaçları olabilir.

● Uzun vadeli kontrol ilaçları astımı kontrol eder ve gelecekteki semptomları önler. Sık astım semptomları olan insanlar bunu her gün 1 veya 2 kez alırlar.
Doktorun yazdığı tüm ilaçları, onları nasıl alacağınızı tam olarak anlamanız çok önemlidir. Günde birkaç kez ilaç almak zorunda kalabilirsiniz.

İlaçlarınızı doğru almadığınızda semptomların daha da kötüleşmesine neden olabilir. Belirtileriniz aniden çok daha kötüleşirse, tedavi için hastaneye gitmeniz gerekebilir.

Astım eylem planı nedir?
Astım hemşireleri veya astım klinikleri tarafından size özel bir astım takip olanı oluşturulabilir. Bir astım eylem planında talimatların bir listesi aşağıda verilmiştir:

● Her gün evde hangi ilaçları kullanacaksınız?
● Belirtileriniz kötüye giderse alınacak ilaçlar nelerdir?
Yardım almak veya bir ambulans çağrısı ne zaman yapılmalıdır ?

Eylem planınızın bir parçası olarak, “peak flow meter” adlı bir aleti kullanmanız gerekebilir. Bu aygıta solumak ciğerlerinizin nasıl çalıştığını gösterecektir. Doktorunuz size inhalerinizi ve tepe debi metrenizi(PEF metre) kullanmanın doğru yolunu gösterecektir.

Bir doktor veya hemşire görmem lazım mı?
Evet. Astım ataklarınız varsa ve rahatlatıcıları kullandıktan sonra belirtiler düzelmez veya kötüleşirse doktorunuza veya hemşirenize görünmeniz gerekir.
Belirtiler şiddetli ise, bir ambulans çağırın ve bir acil polikliniğe götürülmeyi talep edin.

Her gün astım ilacına ihtiyacınız varsa, her 6 ayda bir veya daha sık doktorunuzu görmelisiniz.

Astım belirtileri önlenebilir mi? – Evet. Astım semptomlarınızı önlemeye yardımcı olabilirsiniz. Belirtilerinize neden olan şeylerden uzak durabilir veya onları elimine edebilirsiniz. Doktorlar bunu “tetikleyiciler” olarak adlandırıyor. Tetikleyicilerinizin ne olduğunu biliyorsanız, onlardan mümkün olduğunca kaçının. Bazı yaygın tetikleyiciler şunları içerir:

● Toz
● Hayvanlar, örneğin köpekler ve kediler
● Polen ve bitkiler
● Sigara dumanı
● Soğuk algınlığı veya grip hastalığına yakalanma (bu nedenle grip aşısı yaptırmanız önemlidir)
● Stres
Belirli tetikleyicileri önleyemiyorsanız, neler yapabileceğiniz konusunda doktorunuzla konuşun. Örneğin astım egzersiz ile tetikleniyorsa egzersiz yapmadan önce çabuk rahatlatıcı inhaler ilaçlardan ekstra bir doz almalısınız.

Ya hamile kalmak istersem?
Eğer hamile kalmak istiyorsanız, astımınızı nasıl kontrol altına alacağınız konusunda doktorunuzla konuşun. Astımınızı iyi kontrol altında tutmak bebeğinizin sağlığı için önemlidir. Çoğu astım ilaçları, hamile iseniz güvenlidir.

Prof. Dr. Salih EMRİ
Göğüs Hastalıkları Uzmanı