Bronşektazi Nedir?

Bronşektazi öksürüğe (çoğunlukla mukus ile), nefes darlığına ve diğer semptomlara neden olan bir akciğer rahatsızlığıdır. Bu durumdaki insanlarda, hava yolları (akciğerler içinde hava taşıyan bronş tüpleri) normalden daha geniştir. Bu, öksürük ile birlikte balgam miktarında artışa neden olur. Balgam akciğerlerde kaldığında, enfeksiyon veya akut/kronik bronşit olasılığı daha yüksektir.

Bronşektazinin birçok farklı nedeni vardır. Bunlar, vücudun enfeksiyon mücadele sistemiyle ilgili bazı hastalıkları veya sorunları (“bağışıklık sistemi”nin doğuştan yetersizliği veya kartagener sendromu gibi vücut organlarının yer değişikliği giden hastalıklar) ile bronşektaziye neden olabilecek diğer hastalıklar kistik fibrozis ve ağır pnömonileri içerir. Ülkemizde en sık tübrküloz sekeli ve kızamık sonu ağır bronkopnömoniler bir dönem en sık rastlanan nedenlerdi. Yine yabancı cisim aspirasyonları ile hava tüplerindeki tümör gelişimleride bronşektaziye yol açabilir.

Yetişkinlerde bronşektazinin belirtileri nelerdir? – Bronşiektazi belirtileri şunlardır:

● Uzun süreli öksürük – Öksürük genellikle kalın, yapışkan balgamla birliktedir. Hafta hatta aylarca sürebilir.
● Solunum darlığı veya solunum darlığı ile birlikte hırltılı solunum.
● Sık bronşit veya diğer akciğer enfeksiyonları.
● Balgamla karışık kan tükürülmesi – Bazen bronşektaziyle ortaya çıkar.
● Bıçak batar tarzda keskin göğüs ağrısı – Nefes alırken ağrı daha da kötüleşir.
Bronşektazili bazı hastalarda kronik sinüzit vardır. Bu durum, burun tıkanıklığı, ve yanak veya alında ağrıya neden olabilir ve burundan sarı veya yeşil akıntı oluşturabilir.

Aşağıdaki durumlarda doktorunuzu veya hemşirenizi arayın:

● Her zamankinden daha fazla öksürüyorsunuz ya da öksürüğünüz sizi uyku veya diğer aktiviteler sırasında rahatsız ediyorsa,
● Nefes darlığı veya gürültülü nefes darlığı var ise (hırıltılı /hışıltılı solunum),
● Yeni ortaya çıkan göğüs ağrınız var ise,
● Her gün koyu sarı veya yeşil renkte bol balgam çıkarıyorsanız ve balgamınızın pozisyonla artıyorsa,
● Kanlı balgamınız var ise,
● Ateşiniz çıkmışsa,

Testlere ihtiyacım var mı? – Doktorunuz bu testleri isteyebilir.

● Kan testleri – Bronşiektazinin sebebi henüz bilinmiyorsa bulunmasına yardımcı olabilir.
● Öksürdüğünüzde çıkan balgam örneğindeki testler (“balgam kültürü” olarak adlandırılır)
● Göğüs röntgeni
● Göğsünüzün BT taraması – BT taraması, vücudun resimlerini oluşturan bir görüntüleme testidir. Akciğerlerinizin ve hava yollarınızın detaylı bir resmini gösterebilir. Bronşiektazinizin olup olmadığını bilmek ve akciğerlerin hangi kısımlarının dahil olduğunu görmek için genellikle BT taraması gerekir.
● Akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını öğrenmek için yapılan testler (“pulmoner fonksiyon testleri”)
● “Bronkoskopi” adı verilen bir test – Akciğerlerden olan kanamanın yeriniin tespiti için gerekebilir. Bu işlem sırasında, bir doktor akciğerlerin hava yollarına bakmak için ucunda ışık ve kamera sistemi bulunan esnek bir ince tüp (“bronkoskop” olarak adlandırılır) kullanır.

Yetişkinlerde bronşektazi nasıl tedavi edilir? – Doktorlar semptomlara yardımcı olmak ve daha fazla problemi önlemek için farklı tedaviler verebilirler. Şöyleki;

● Akciğer enfeksiyonlarını tedavi etmek ve önlemek, hava yolu inflamasyonunu azaltmak ve akciğerlerde mukusun inceltilmesine yardımcı olan ilaçlar.
Havayolu temizleme terapisi – Mukusun akciğerlerde gevşetilmesini ve böylece daha kolay öksürmenizi sağlar. Buna bazen “göğüs fizyoterapisi” denir. Bunu yapmak için birden fazla yol vardır. Bir doktor, hemşire veya terapist size farklı şekillerde gösterebilir.

● Solunum yollarında kanamayı durdurmak için yapılan muamele – Kanın öksürülmesi hayati tehlike oluşturabilir. Doktorlar, kanamayı durdurmaya yardımcı olmak için “bronşiyal arter embolizasyonu” adı verilen bir prosedür de uygulayabilir. Bu işlem sırasında doktor, bacaktaki bir artere ince bir tüp koyar ve akciğerlere kadar hareket ettirir. Ardından, kanayan bölgedeki arteri bloke etmek için küçük araçlar kullanır.

● Pulmoner rehabilitasyon – Buna kısaca “pulmoner rehabilitasyon” denir. Pulmoner rehabilitasyonda belirtilerinizi düzeltmenin diğer yollarını öğrenebilirsiniz. Bu, akciğer hastalıklarınız hakkında bilgi edinmeyi, enerji tasarrufu yollarını öğrenmeyi ve bir terapistle egzersiz yapmayı içerir.

● Cerrahi – Bir akciğerin bir parçası hasar gördüyse veya enfekte olmaya devam ederse, doktorlar en çok ilgilenilen alanları çıkarmak için ameliyat yapabilirler.

● Akciğer transplantasyonu – Bu, bir nakil merkezinde yapılır. Bir cerrah, bir hastanın hastalıklı ciğerlerinin yerine sağlıklı akciğerler takar. Akciğer nakli, yalnızca ağır hastalığı olan ve belirli koşulları karşılayan kişilerde yapılır.
Bronşiektazi başka bir sağlık durumundan kaynaklanıyorsa, doktorlar bu durumu tedavi edecektir.

Bronşektazi için kendi başıma yapabileceğim bir şey var mı?
Sigara içiyorsanız, yapabileceğiniz en önemli şey sigarayı bırakmaktır. Sigaranın bırakılması hastalığı yavaşlatabilir ve kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir.

Grip aşılarını her yıl (genellikle sonbaharda) ve pnömoni aşısını en az bir kere olsun yaptırın. Gribi ve pnömoni gibi enfeksiyonlar ciğerlerinize çok zarar verebilir.

Bronşiektazi ilerleyici bir hastalıktır, solunum fonksiyonlarının elverdiği ölçüde lokal broşiektazilerin cerrahi olarak çıkarılması önemli bir tedavi seçeneği olup, hastalarımızın bu durumu mutlaka doktorlarına sorması gerekir. Siz yinede bu konuda tecrübeli merkezleri ve doktorların görüşlerini alın.Bronşektazi zaman içinde diğer akciğere yayılabilir. Maalasef doktorlarının geciktirmesi sonucunda solunum yetmezliğine gitmiş çok sayıda vaka ile karşılaştığımı belirtmek isterim.