Karbonmonoksit Nedir?

Karbonmonoksit (CO) bir çeşit gazdır. Göremezsiniz, koklayamaz, tadamaz veya hissetmezsiniz. Benzin, doğal gaz, ahşap,odun veya odun kömürü gibi yakıtlar yanarken CO oluştururlar. Kısaca havalanması iyi olmayan sistemler CO oluşturur. Otomobiller ve kamyonlardan, sobalar, jeneratörler ve ısıtma sistemlerinden çıkan egzoz dumanları CO içerir. Bu nedenle CO’e egzoz gazı da denilmektedir.

CO zehirlenmesi nedir?
CO’i çok fazla soluduğunuzda zehirlenme olur. Baş ağrılarına neden olur baygınlık ve hatta gazete haberlerindeki gibi ölüme neden olur.

İnsanlar CO zehirlenmesini nasıl alıyor? – İnsanlar, taze havanın içeri girmediği kapalı bir alan içerisinde yüksek CO seviyesinde soluduğunda CO zehirlenmesi yaşayabilir. CO zehirlenmesine yol açan durumlar şunlardır :

● Yangından çıkan duman(yakınlarda bu şekilde bir hastayı gördüm)
● Doğru çalışmayan bir gaz sobası
● Gaz ocağı ısıtıcıları, odun kömürü mangalları, kamp ocakları ve gazlı,benzinli elektrik jeneratörleri
● Paten pisti içerisi(buzu düzeltmek için motorlu araç kılllanılırsa), depo ve otoparkların içinde süreli araç çalıştırılması

CO zehirlenmesinin belirtileri nelerdir?
CO zehirlenmesinin belirtileri gribe benzemekle birlikte ateş yoktur.

En sık:
● Baş ağrısı
● Konfüzyon veya baş dönmesi
● Yorgunluk
● Mide bulantısı
Sizde veya bir kişide bu semptomlar görülüyorsa hemen temiz havaya çıkın ve bir ambulans çağırın …

Çok yüksek miktarda CO soluma şunlara neden olabilir:

● Nöbetler – Bunlar beyinde anormal elektriksel aktivite dalgaları olup, sizi garip bir şekilde hareket ettirebilecekleri veya davranışlara sebep olabilir.
● Ölüm

CO zehirlenmesi için bir test var mı?
Evet. Doktorunuz ya da hemşireniz semptomlarınızı öğrenerek ve muayene yapmakla yükümlü olup, bunun CO zehirlenmesinden olmadığını söyleyebilmelidir. Ayrıca vücudunuzda CO olup olmadığını kontrol etmek için bir kan testi veya CO ölçerlerine üfleme yapmanız gerekebilir.

CO zehirlenmesi nasıl tedavi edilir?
CO zehirlenmesi olan hastalar oksijenle hastanede tedavi edilir. Oksijen, aşağıdakiler de dahil olmak üzere farklı şekillerde verilebilir:

● Burun ve ağız üzerine yerleştirilen bir maske yardımı ile
● Bir vantilatör – Boğazınıza inen bir tüpün içinden nefes almanıza yardımcı olan bir makine yardımı ile
● Hiperbarik bir oksijen haznesi – Bu oksijenin vücudunuza daha çabuk girmesine yardımcı olan yüksek basınçlı bir tam bir çelik gövde odasıdır(dalgıçların vurgun tedavisinde kullanılan)

CO zehirlenmesi önlenebilir mi?
CO zehirlenmesi şansınızı azaltmak için:

● Evinize bir CO dedektörü koyun. Bu, duman alarmı gibi bir cihazdır. Dedektörü elektrik prizine takarsanız, pil yedeklemesine de sahip olduğundan emin olun.
● Evinizdeki tüm cihazların doğru bir şekilde çalıştığından emin olun. İyi havalandığından emin olun.
● Isıtma sisteminizi (tüm bacalar ve havalandırma delikleri dahil) kontrol ettirin, ünitenin doğru çalıştığından emin olun.
● Garaj kapısı açık olsa da asla garajda çalışan bir araba bırakmayın.
● Evinizde veya garajınızda kesinlikle jeneratör çalıştırmayın veya evinize açılan bir pencere, kapı veya havalandırma deliğinin hemen dışında çalıştırmayın.
● İçeride asla bir mangal veya taşınabilir propan, butan gazlı soba kullanmayın.

Prof. Dr. Salih EMRİ
Göğüs Hastalıkları Uzmanı